PODosłonami.pl

Cultilene 2019
Agro-Sorb
Yara od 11 01 2019

Ekologiczna uprawa roślin jagodowych (cz. I) – stan obecny i kierunek hodowli odmian

O tym mówiono 20 lutego br. w Małopolskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego w Karniowicach k. Krakowa podczas konferencji pt. Ekologia w sadownictwie – uprawy jagodowe. Organizatorem wydarzenia był Dział Rolnictwa Ekologicznego i Ochrony Środowiska. Wykłady poprowadzili nauczyciele akademiccy z Wydziału Biotechnologii i Ogrodnictwa UR w Krakowie, specjaliści ze spółki Niwa, Polskiego Instytutu Truskawki (sponsor konferencji) oraz z firmy Biopharmacotech. Spotkanie cieszyło się dużym zainteresowaniem – według danych MODR-u wzięło w nim udział ponad 160 osób, w tym 121 producentów.

Konferencja została zorganizowana z inicjatywy działu rolnictwa ekologicznego i ochrony środowiska MODR, reprezentowanego przez kierownika, Józefa Rusnaka

Podczas otwarcia konferencji zwrócono uwagę na potrzebę organizowania tego typu spotkań z uwagi na rozwijający się rynek owoców jagodowych. W produkcji truskawek zajmujemy obecnie 3. miejsce w Europie i 10. na świecie. W przypadku malin i porzeczek również znajdujemy się w czołówce, mamy także ugruntowaną pozycję lidera w produkcji aronii – przekazał p.o. dyrektora MODR Dominik Pasek.

Spotkanie otworzył p.o. dyrektora MODR Dominik Pasek

Spotkanie otworzył p.o. dyrektora MODR Dominik Pasek

Truskawki

Wykład na temat produkcji oraz nowych odmian truskawek, przystosowanych do warunków klimatycznych Polski, wygłosił dr inż. Jan Danek, dyrektor spółki Niwa Hodowla Roślin Jagodowych w Brzeznej.

Zdaniem wieloletniego hodowcy Polska jako potentat w uprawie tego gatunku powinna eksportować więcej owoców do krajów Zachodnich. Jest to możliwe wraz z wykorzystaniem możliwości uprawy sterowanej, pozwalającej dostarczać surowiec właściwie przez cały okres wegetacji, począwszy od połowy maja. Zwrócił ponadto uwagę, że produkcja owoców deserowych będzie wkrótce możliwa jedynie w uprawach pod osłonami, a głównym źródłem zaopatrzenia konsumentów w owoce będą sklepy wielkopowierzchniowe.

Charakterystykę odmian truskawek hodowli NIWA omówił dyrektor spółki, dr inż. Jan Danek

Program hodowli nowych odmian truskawek metodą krzyżowania i selekcji wielokierunkowej obejmuje zagadnienia dotyczące m.in. wielkości plonu, przeznaczenia owoców, terminu owocowania (tradycyjne i całosezonowe) i przydatności do przetwórstwa (mrożenie, soki i koncentraty) i przetwórstwo funkcjonalne, łatwości odszypułkowania, predyspozycji do długiego owocowania oraz odporności na choroby i szkodniki.

Owoce pochodzące z produkcji ekologicznej stanowią dobre źródło surowca dla przetwórstwa. Podobnie owoce odmian o wysokich walorach prozdrowotnych. Wśród takich odmian truskawki znajduje się m.in. klon DM 02091 hodowli spółki Niwa. Wykazuje on niemal dwukrotnie większą obecność polifenoli i aktywność przeciwutleniającą w porównaniu z owocami cenionej odmiany Senga Sengana.

Jagoda kamczacka

Dr inż. Jan Danek przedstawił również szeroką gamę odmian roślin suchodrzewu jadalnego (czyli tzw. jagody kamczackiej). Przypomniał, że ta grupa roślin pochodzi z różnych rejonów i ośrodków hodowlanych – kanadyjskiego, syberyjskiego, dalekowschodniego i europejskiego. Pod względem zaawansowania prac hodowlanych dominuje Bakczarski Ośrodek Północnego Sadownictwa z Rosji. Znane i pierwsze odmiany takie jak Czelabinka, Sinoglaska, Wołoszebnica, Dlinnopłodna i Czerniczka trafiły do Polski właśnie z Rosji (z Południowo-Uralskiego Instytutu Ogrodnictwa i Ziemniaków w Czelabińsku). W naszym kraju pionierami hodowli tego gatunku byli państwo Łukaszewscy, którzy za cel obrali wybranie form o stosunkowo niskiej zawartości goryczki w owocach. W spółce Niwa rozpoczęto prace nad tym gatunkiem w 2012 roku, przy wsparciu finansowym Regionalnego Programu Operacyjnego. W ich wyniku wyprowadzono klony tego gatunku – m.in. L120402 charakteryzujący się bardzo obfitym plonowaniem i wysokim stopniem Brix owoców, równym 15,2.

Wykładowca podczas prezentacji założeń hodowlanych i obserwacji podkreślił, że niektóre odmiany mogą kwitnąć już w grudniu, co może stanowić problem w osiągnięciu zadowalającego plonu. Dodatkowym problemem w uprawie jest dobór odpowiednich odmian i zapylaczy. Według przekazanych danych samozapylenie wywołuje zawiązanie 0,6-8,7% owoców, a zapylenie krzyżowe (pyłkiem innej odmiany): 29-100%. Przeprowadzane badania wskazują na odmianę Wojtek jako najbardziej przystosowaną do warunków klimatu Polski.

Jeżyny

Dr inż. Agnieszka Orzeł, także reprezentująca Niwę – Hodowlę Roślin Jagodowych w Brzeznej, wymieniła malinę i jeżynę jako gatunki dominujące w konsumpcji na świecie wśród wszystkich owoców jagodowych i cytrusowych, głównie ze względu na ich wysokie właściwości prozdrowotne (wartość dodana).

Jej zdaniem obserwowane na rynkach zagranicznych wysokie ceny jeżyny odmian słodkich, bezkolcowych (m.in. za sprawą wprowadzenia odmiany ‚Victoria’ amerykańskiej firmy Driscoll), dorównują pod tym względem borówkom, są nieraz droższe od malin, np. w Niemczech. Jest to możliwe nie tylko dzięki wprowadzeniu nowych odmian, ale także dzięki odpowiedniemu sposobowi ich opakowania. Jeżyny kojarzone są bowiem powszechnie z kwaśnym smakiem, dlatego zagranicą sprzedawane są w opakowaniach opatrzonych odpowiednim nadrukiem, zwracającym uwagę na słodki smak oferowanych owoców. Wprowadzając nowy gatunek na rynek nie można zapominać o stopniowym przygotowaniu do niego konsumentów poprzez np. łączenie go z innymi owocami.

Dr inż. Agnieszka Orzeł z hodowli NIWA z Brzeznej podzieliła się swoją wiedzą na temat obecnych na świecie trendów w uprawie maliny i jeżyny

Prelegentka przypomniała, że w przypadku szklarniowej uprawy jeżyn odmian owocujących na dwuletnich pędach możliwy jest zbiór owoców dwa razy w ciągu jednego sezonu z tych samych roślin. Istnieje również możliwość prowadzenia upraw tego gatunku pod daszkami chroniącymi przed oparzeniami słonecznymi. Nową technologią uprawy jeżyny w Polsce może stać się wykorzystywany od wielu lat w USA system RCA (Rotating Cross-Arm). Jest polecany dla odmian deserowych zarówno o pędach sztywnych, jak i płożących. Rośliny sadzi się co 1,5 m i wyprowadza pierwsze pędy na żyłce ulokowanej ok. 0,5 m nad ziemią. Następnie należy przyciąć dotychczasowe pędy w celu wytworzenia pędów owoconośnych. Przed zimą na jednym z ramion rusztowania składa się ww. pędy na ziemi i zabezpiecza przed przymrozkami. Do czasu kwitnienia pozostawia się je w położeniu poziomym, natomiast w okresie owocowania podnosi się, dzięki czemu owoce znajdują się po jednej stronie rzędu. Oprócz korzyści związanych z ułatwionym zbiorem (efektywniejsze zbieranie owoców) i wyższym plonem podkreślono również zaletę w postaci zmniejszenia ilości wykorzystania środków ochrony w wyniku możliwości lepszego pokrycia roślin cieczą roboczą.

Maliny

Spośród malin dr inż. Agnieszka Orzeł polecała odmianę Delniwa, za której owoce producenci pomimo niskiej ceny w punktach skupu otrzymywali zadowalające ceny sprzedając je do lokalnych chłodni. Wynikało to z charakterystycznego dla niej braku tendencji do rozsypywania się owoców i ich słodkiego smaku. Odmiana ta szybko wchodzi w okres owocowania, które jest skoncentrowane w ciągu kilku tygodni. Zdaniem wykładowczyni poprzez odpowiednie prowadzenie tej odmiany można uzyskać powtórne owocowanie w ciągu jednego sezonu wegetacyjnego. Do uprawy ekologicznej pod osłonami wśród grupy malin deserowych owocujących na jednorocznych pędach warto wybrać jej zdaniem również odmiany Enrosadira oraz Kwanza. Z kolei do polecanych przez nią odmian owocujących na pędach dwuletnich należą: Sokolica, o wydłużonych owocach i roślinach odpornych na choroby, oraz Przehyba.

Hodowlą w spółce Niwa objęto również malinę czarną i purpurową czego efektem jest wyprowadzenie dotychczas dwóch klonów pod numerami: R1418501 i R159105, o owocach barwy czarnej, mających wyjątkowo wysoką zawartość związków antyoksydacyjnych, wyższą niż u maliny tradycyjnej i jeżyny. Ciekawą nowinką jest otrzymanie i prowadzenie badań nad nowym klonem maliny czarnej (R1613404) o bardzo dużych owocach, dorastających do 5,5 g. Należy ona do grupy odmian owocujących na jednorocznych pędach i wykazuje wysoką przydatność do uprawy pod osłonami.

Gospodarstwa wielofunkcyjne

Na temat wielofunkcyjnych gospodarstw specjalizujących się m.in. w produkcji owoców jagodowych mówiła mgr inż. Joanna Jagła, również reprezentująca spółkę Niwa.

Alternatywna forma prowadzenia gospodarstw specjalizujących się w uprawie roślin jagodowych była tematem przewodnim wystąpienia mgr inż Joanny Jagły z hodowli NIWA

Jej zdaniem rentowność takich gospodarstw można zwiększyć poprzez większe zróżnicowanie asortymentu uprawianych gatunków i wprowadzenie do niego również warzyw. Należy rozważyć kilka metod uprawy, przeznaczając część powierzchni na uprawę roślin jagodowych pod osłonami (na zbiór owoców deserowych), a część na produkcję polową (owoce dla przetwórstwa). Wzorem gospodarstw zagranicznych należy kłaść większy nacisk na produkcję przetworzonych produktów opatrzonych własną marką, a także wprowadzić możliwość samodzielnego zbierania owoców przez klientów, za odpowiednią opłatą. Jedną z zalet takiego systemu gospodarowania jest stabilniejsza sytuacja, gdy pojawią się problemy ze zbytem owoców (uprawa kilku gatunków, możliwość przetworzenia).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

HortiAdNet