Szkodliwość

Największe zagrożenie w uprawach chryzantem stanowią wciornastki, szczególnie wciornastek zachodni, który jest wektorem groźnej choroby wirusowej TSWV. Szkodliwe są larwy i osobniki dorosłe, które wysysają sok z liści i kwiatów. Po obu stronach blaszki liściowej widoczne są drobne, srebrzyste plamki, a na spodniej stronie dodatkowo z czarnymi grudkami (odchody larw). Uszkodzone kwiatostany są zniekształcone, płatki (kwiaty języczkowe) są poskręcane z drobnymi, jasnymi plamami.  W temperaturze 15°C jego rozwój trwa 44 dni, ale już przy 25°C tylko 15 dni. Osobnik dorosły żyje do około 60 dni i w tym czasie składa 25 jaj w tkanki liści. Larwy żerują na liściach przez około 20 dni, a następnie schodzą do podłoża i przepoczwarzają się. Wciornastek tytoniowiec żyje 30-40 dni, a cykl rozwojowy jednego pokolenia trwa 20-30 dni.  Larwy żerują na liściach przez 10-14 dni.

Wciornastek zachodni jest wektorem bardzo groźnego wirusa TSWV (brązowej plamistości pomidora). Wirus ten jest przenoszony tylko przez dorosłe osobniki, które uprzednio żerowały przez minimum 15 minut na chorej roślinie. Po 4-10 dniach owad ma zdolność do zakażania roślin i zachowuje ją do końca życia. Proces inkubacji, czyli proces od momentu zarażenia rośliny do momentu wystąpienia pierwszych objawów, wynosi od dwóch do czterech tygodni. Na liściach pojawiają się chlorotyczne i nekrotyczne plamy w kształcie pierścieni. Innymi objawami są przejaśnienia lub nekroza nerwów, metaliczne zbrązowienie, brązowe plamy na liściach i łodygach oraz deformacja i zasychanie liści. Kwiatostany roślin chorych, w porównaniu do roślin zdrowych, rozwijają się z około 10 dniowym opóźnieniem, są mniejsze i często zdeformowane. Na pędach widoczne są podłużne, brunatne nekrozy. Odmiany chryzantem różnią się między sobą tolerancją na TSWV. W niektórych przypadkach objawy występowania choroby są niewidoczne i takie chryzantemy stanowią utajone źródło infekcji.

Zwalczanie i profilaktyka

Do podstawowych działań profilaktycznych należy regularna lustracja roślin pod kątem obecności szkodników. Przydatne do tego celu są niebieskie i żółte tablice lepowe. Jak informował Harold Van Gennip opryski profilaktyczne wykonujemy raz w tygodniu, nawet gdy nie ma szkodników. Przy temperaturze powyżej 25°C zalecane jest zwiększenie ilości zabiegów do 3 w ciągu 2 tygodni, ponieważ niektóre preparaty (szczególnie pyretroidy zawierające, np.  deltametrynę) nie działają wystarczająco skutecznie. W przypadku zwalczania wciornastków do cieczy roboczej można dodać cukru (100 g na 100 l wody), który je zwabia. Jeżeli zauważymy roślinę z objawami choroby wirusowej, to należy ją najpierw włożyć do woreczka i szczelnie zamknąć a następnie wynieść ze szklarni lub tunelu i najlepiej spalić.

Do zwalczania wciornastków i innych owadów szkodliwych w uprawach pod osłonami zarejestrowane są preparaty zawierające:

– abamektynę (ACARAMIK 018 EC, AGRO ABAMEKTYNA 018 EC, FORTECA-PRO 018 EC, MEKTYN- PRO 1,8 EC, SAFRAN 18 EC, VERTIMEC 018 EC) – środki o działaniu o działaniu kontaktowym i żołądkowym, przeznaczone do zwalczania wciornastków i przędziorków,

– acetamipryd (MIROS 20 SP, MOSPILAN 20 SP) – środki o działaniu o kontaktowym i żołądkowym, przeznaczone do zwalczania wciornastków, mączlików, miniarek, mszyc, czerwców i zmieników. Na roślinie działa powierzchniowo, wgłębnie i systemicznie,

– deltametrynę (ABC NA MSZYCE AL, DECIS AL) – środki o działaniu o kontaktowym przeznaczone do zwalczania wciornastków, mączlików, mszyc i gąsienic motyli. Na roślinie działa powierzchniowo,

– imidachlopryd (OGRODNIK AE) – środek o działaniu kontaktowym i żołądkowym, przeznaczony do zwalczania wciornastków i mszyc. W roślinie działa systemicznie.

Czytaj także: „Skarlanie i ochrona chryzantem cz.I”