Maliny żółte i jeżyny

Dr Agnieszka Orzeł zwróciła uwagę na niedocenianą w Polsce malinę żółtą. Zdaniem prelegentki jej owoce mają wysokie wartości prozdrowotne, m.in. większą niż w przypadku czerwonych malin zawartość kwasów fenolowych takich, jak np. kwas elagowy i galusowy (o działaniu antyoksydacyjnym). Żółte maliny mają także bardzo wysoką zawartość witaminy C, również wyższą w porównaniu z malinami czerwonymi. Do nasadzeń produkcyjnych A. Orzeł polecała odmianę Promyk, wyhodowaną z kraju. To odmiana wczesna, o wysokiej plenności. Owoce są duże, smaczne, jędrne, o dużej trwałości pozbiorczej, ponadto mają wysoką zawartość ekstraktu (12,2 % Brix). Malina Jantar przeznaczona jest do uprawy amatorskiej. Jest to odmiana wyróżniająca się dużymi, kulistymi owocami, które są bardzo aromatyczne i słodkie, a ich skórka jest cienka i delikatna. Odmiana ta jest bardzo plenna i odporna na choroby. Pora dojrzewania jest średnio wczesna, odmiana należy do grupy powtarzających owocowanie. Kolejna odmiana amatorska to Poranna Rosa są także ładnie wybarwione, żółte, duże, kształtem zbliżone do kulistych, zwarte, twarde i smaczne, a ponadto odporne na szarą pleśń i dosyć odporne na uszkodzenia w czasie transportu.

Z jeżyn natomiast ciekawymi propozycjami na plantacje towarowe są nowe klony i odmiany pochodzące z programu hodowlanego Niwa w Brzeznej. Pierwsza propozycja przedstawiona przez dr A. Orzeł to Glorniwa, której początek dojrzewania owoców przypada na 3 tygodnie przed Loch Ness. Owoce są bardzo smaczne, a ekstrakt wynosi 13,1% Brix. Owoce są duże (średnia masa to 7,5 g) i atrakcyjne. Charakteryzuje je dobra jędrność, która w skali 1-5 wynosi 4,5. Nowością jest także jeżyna R1811401 owocująca na 2-letnich pędach, która jest bezkolcowa. W doświadczeniach zbiór przypadał na 27 czerwca, owoce były smaczne, o średniej masie 6 g i wysokiej zawartości antocyjanów. Plon z jednego krzewu wynosił średnio 4,3 kg. Prelegentka zwróciła uwagę także na pierwszą w Europie bezkolcową jeżynę powtarzającą owocowanie. Klon na razie jest znany pod numerem R1716009. Owoce są jędrne (4,5 w skali 1-5), smaczne, o średniej masie pojedynczego owocu – 7,1 g. Drugi ciekawy klon w tej samej grupie to R1728801, którego plonowanie jest oceniane na 4 kg z rośliny, ale owoce są nieco mniejsze niż pierwszego z wymienionych – 4,5 g.

Agnieszka Orzeł

Ochrona maliny  

Tematykę ochrony plantacji maliny podjęli Barbara Witkowska oraz Tomasz Gasparski z firmy Bayer. Zwrócili uwagę na duże zagrożenie, jakie w tym roku stanowiły choroby pędów wywołane przez kompleks patogenów oraz inne, jak rdza maliny, szara pleśń ograniczająca w dużej mierze plon na nieprawidłowo chronionych plantacjach, a także szkodniki – przędziorki, kwieciaka, mszyce i pryszczarki.  Na wielu plantacjach, szczególnie tych pod osłonami, pojawiły się problemy z muszką plamoskrzydłą. Ten niewielkich rozmiarów owad składa jaja do dojrzewających owoców, a rozwijające się larwy żywią się miąższem owoców, przyspieszając jego gnicie. Problem ze zwalczaniem tego szkodnika polega na jego bardzo dynamicznym rozwoju, a także dużej liczbie pokoleń w roku – w Polsce jest to nawet 7 pokoleń w sezonie. Dodatkowo miejsca uszkodzenia owoców przez muchówki zasiedlają wtórnie grzyby, np. sprawca szarej pleśni.

W ochronie maliny przed szarą pleśnią prelegenci zalecali wykorzystanie dostępnych w portfolio firmy Bayer produktów, w tym Luna Sensation i Teldor (s.cz. fenheksamid). Na niechronionych w okresie kwitnienia plantacjach nie można spodziewać się wysokich plonów i wysokiej jakości owoców. Luna Sensation to fungicyd zawierający dwie substancje czynne i dlatego o szerszym spektrum działania niż tylko zwalczanie szarej pleśni. Sprawdzi się w ochronie przed zamieraniem pędów i rdzą maliny. Drugi produkt – Teldor – ze względu na krótki okres karencji, może być wykorzystany tuż przed i pomiędzy zbiorami w ochronie przed szarą pleśnią. Luna Experience, także z portoflio Bayera, jest dwuskładnikowym fungicydem do ochrony maliny przed dwiema chorobami – zamieraniem pędów i  rdzą maliny. Kolejny produkt polecany do ochrony przed sprawcami tych chorób to preparat Zato z substancją czynna trifloksystrobiną. Produkt biologiczny Serenade ASO zawierający bakterię Bacillus subtilis może być natomiast wykorzystany do ochrony plantacji przed szarą pleśnią i mączniakiem.

Problemem na jaki zwrócili uwagę prelegenci z firmy Bayer jest widoczne od kilku sezonów uodparnianie się sprawców chorób na stosowane substancje czynne. Jak informował T. Gasparski, po 2014 r. wzrosła liczba izolatów o obniżonej wrażliwości na boskalid i fluopyram, a po 2015 r. obserwuje się stabilną ilość izolatów odpornych na fenheksamid. Ze względu na ryzyko pojawienia się odporności, prelegenci zalecali odpowiedni dobór środków w zależności od zagrożenia chorobą. Przy wysokim ryzyku infekcji zalecane są środki systemiczne lub wgłębne, o działaniu interwencyjnym i zapobiegawczym. Przy średnim zagrożeniu infekcją natomiast wystarczające będą produkty powierzchniowe o działaniu zapobiegawczym. Gdy ryzyko infekcji jest niskie lub nie ma wyraźnego zagrożenia wystarczające okaże się zastosowanie produktów biologicznych lub takich, które aktywują mechanizmy obronne rośliny.

Barbara Witkowska i Tomasz Gasparski

Nawożenie – ważna analiza

Hubert Tabor z firmy Yara podczas swojego wystąpienia zwrócił uwagę na bardzo ważną rolę jaką w układaniu strategii nawożenia plantacji, nie tylko maliny, odgrywa analiza gleby. W pobranych próbkach powinny być zbadane zawartości podstawowych makro- i mikroelementów, takich jak azot (N), fosfor (P), potas (K), wapń (Ca), magnez (Mg), siarka (S), bor (B), żelazo (Fe). Zalecał także określenie odczynu gleby (pH) i zasolenia. Malina jest bowiem rośliną wrażliwą na chlorki w glebie. Z tego powodu prelegent zalecał wykorzystanie w nawożeniu produktów bezchlorkowych oraz saletry, z naciskiem na wapniową. Plantacje maliny można nawozić na trzy sposoby: tylko posypowo, posypowo i przez fertygację lub tylko drogą kroplową. W przypadku wykorzystania systemu nawadniania do podawania składników pokarmowych warto także ocenić jakość wody pod kątem parametrów fizyko-chemicznych.

H. Tabor, biorąc pod uwagę doświadczenia swoje i innych doradców firmy Yara, podał, że najlepsze stanowisko pod uprawę maliny powinno charakteryzować zawartość azotu w glebie na poziomie 80‑120 mg/dm³, fosforu w granicach 40-70 mg/dm³, potasu pomiędzy 110‑170 mg/dm³, magnezu od 40-60 mg/dm³, a wapnia powyżej 800 mg/dm³ (pH gleby pod uprawę maliny powinien być na poziomie 6,5-7,0). Prelegent polecał wykorzystać do nawożenia produkty reprezentowanej przez siebie firmy. Wiosną na plantacjach malin letnich zwykle zaleca podać posypowo 200 kg/ha wieloskładnikowego nawozu bezchlorkowego YaraMila Complex, następnie od początku kwitnienia 250 kg/ha saletry wapniowo-potasowej Unika Calcium. Przez system nawadniający można podawać nawozy z serii YaraTera, w tym od początku kwientinia właczyć YaraTera Kristalon Niebieski (12 kg/tydz./ha) oraz równolegle YaraTera Calcinit (8 kg/tydz./ha). W okresie kwitnienia można rozpocząć podawanie dwóch kolejnych produktów z tej linii – YaraTera Kristalon Czerwony (25 kg/tydz./ha) oraz YaraTera Calcinit (15 kg/tydz./ha). Nawożenie należy kontynuować po zbiorach także używając produktu YaraTera Kristalon Czerwony (7 kg/tydz./ha).

Drugi typ malin – odmiany jesienne – wymaga nieco innego podejścia do nawożenia. Wiosną można podać wieloskładnikowy nawóz YaraMila Complex (w dawce 300 kg/ha), a w czasie intensywnego wzrostu części nadziemnych włączyć saletrę wapniową z dodatkiem boru (produkt YaraLiva Nitrabor w dawce 200 kg/ha). Na początku kwitnienia można do planu nawożenia włączyć saletrę potasowo‑wapniową w postaci nawozu Unika Calcium w dawce 200 kg/ha. Plan fertygacji w przypadku maliny jesiennej jest zbliżony do programu maliny letniej – można ją prowadzić w oparciu o nawozy z serii YaraTera. Od początku wegetacji stosować równolegle YaraTera Kristalon Niebieski (12 kg/tydz./ha) oraz YaraTera Calcinit (12 kg/tydz./ha), a od fazy pierwszych pąków kwiatowych do początku zbiorów zmienić na YaraTera Kristalon Czerwony (20 kg/tydz./ha), który należy podawać równolegle z YaraTera Calcinit (10 kg/tydz./ha).

Hubert Tabor (fot. 1-4. D. Łabanowska-Bury)