Program kongresu, w którym wzięło udział 300 delegatów z sektora produkcji truskawek, handlu i sprzedaży detalicznej z całego świata, a także naukowcy, obejmował tematy związane z hodowlą i fizjologią, IPM, rolnictwem wertykalnym, zrównoważonym rozwojem, innowacjami odmianowymi oraz powiązanymi trendami w handlu i rozwoju biznesu.

Europejski rynek truskawkowy

Pomimo tego, że rynek truskawek w Europie jest wart 2,7 mld euro, produkcja spadła o 13% w ciągu ostatniej dekady, a areał upraw zmniejszył się do 74 000 hektarów. Hiszpania i kraje Beneluksu pozostają silnymi ośrodkami produkcji, a Grecja i Polska stają się dynamicznymi graczami. Produkcja UE stanowi 11% światowej produkcji.

W Europie powierzchnia upraw truskawek uległa znaczącemu zmniejszeniu w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Obecnie wynosi ona około 74 tysięcy hektarów, co jest wartością poniżej 100 tysięcy hektarów, którą odnotowano dekadę temu. Taki spadek może mieć różne przyczyny, w tym zmiany klimatyczne, konkurencję na rynku, czy też preferencje konsumentów.

Produkcja truskawek w UE obecnie osiąga około 1,1 miliona ton, co oznacza spadek o 13% w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Warto zauważyć, że niektóre kraje, takie jak Grecja i Włochy, odnotowały wzrosty w produkcji, co może być związane z korzystniejszymi warunkami klimatycznymi lub inwestycjami w technologie upraw. Natomiast Polska, Niemcy, Belgia i Holandia zmniejszają swoje zbiory, co może wpływać na ogólny spadek powierzchni i produkcji w regionie. Wewnątrzunijny handel truskawkami osiąga obecnie około 400 tysięcy ton, o wartości 1,3 miliarda euro.

Najwięksi dostawcy to Hiszpania, Grecja i Niderlandy, podczas gdy Niemcy pozostają głównym importerem. Handel poza UE wykazuje spadek eksportu o 28% w ciągu dekady, mimo że wartość eksportu wzrosła o 16%, co wskazuje na wzrost cen lub zmianę struktury rynku. Główne rynki zbytu to Wielka Brytania, Szwajcaria i Norwegia. Import z krajów trzecich, takich jak Maroko i Egipt, również maleje. To może świadczyć o zmianach w globalnym łańcuchu dostaw i konkurencyjności europejskich producentów. Ogólnie rzecz biorąc, rynek truskawek w Europie przechodzi zmiany, z tendencją do zmniejszania powierzchni upraw, co może mieć długoterminowe konsekwencje dla dostępności i cen tego owocu na starym kontynencie.

Smak i zaufanie do truskawek

Philippe Binard zauważył podczas swojego wystąpienia, że zaufanie do smaku i jakości, a także budowanie całorocznego zaufania konsumentów są niezbędne dla rozwoju rynku w złożonym świecie. Europejski sektor truskawkowy wykazuje się odpornością i stale dostosowuje się proaktywnie, aby spełniać rygorystyczne normy UE w zakresie zrównoważonego rozwoju, bezpieczeństwa i zgodności. Truskawki w koszyku owoców jagodowych mają wiele do zaoferowania, nie tylko wysoką wartość ekonomiczną, ale także wysoką wartość zdrowotną i środowiskową.

Truskawki mają uzasadnione silne atuty, aby domagać się wyraźniejszego długoterminowego uznania przez konsumentów wartości społecznej sektora. Truskawki są sprzedawane głównie lokalnie, ponieważ szacuje się, że 60% z 1,2 mln ton produkcji pozostaje w państwach członkowskich, w których zostały wyprodukowane. Podaż truskawek jest jednak zapewniona przez cały rok, a zimą dostawy pochodzą z południa, a w miesiącach letnich z północy. Dynamikę rynku truskawek podkreśla silny handel wewnątrz UE, wynoszący 400 tys. ton o wartości 1,3 mld euro. Hiszpania jest liderem rynku UE, a Holandia i Belgia są tradycyjnymi kluczowymi graczami. Grecja i Polska są rynkami wschodzącymi. Obecnie import nie przekracza 20 tys. ton i w ostatnim dziesięcioleciu zmniejszył się o 22 %. Głównymi dostawcami spoza UE są Maroko i Egipt.

Dużą rolę w zwiększaniu konsumpcji ma promocja (fot. DŁB)

Rynek truskawki w Europie

Truskawki nadal dominują w europejskim koszyku jagodowych, którego łączny handel w UE wynosi obecnie znacznie ponad 800 tys. ton. Truskawki nadal stanowią 48% całkowitego handlu jagodowymi w UE, chociaż borówki są najszybciej rozwijającą się kategorią, stanowiącą obecnie 31% handlu w UE i przyczyniającą się do ogólnego wzrostu segmentu jagodowych w asortymencie owoców. Poza parametrami ekonomicznymi Philippe Binard podkreślił zalety truskawek dla zdrowia i stylu życia, od zdrowia serca i układu pokarmowego po korzyści dla mózgu i układu odpornościowego.

Stwierdził, że decydenci polityczni i konsumenci powinni postrzegać owoce i warzywa jako idealne lekarstwo dla ludzi, ale także dla planety, dla gospodarki wiejskiej. Truskawki pozostają symbolem witalności i radości, ale ich przyszłość zależy od radzenia sobie z presją klimatyczną, zrównoważonego zarządzania zasobami i nakładami, utrzymania konkurencyjności w kontekście geopolitycznym zakłócającym funkcjonowanie rynku oraz ewoluujących nawyków konsumentów. Współpraca w ramach łańcucha dostaw i silniejsze poparcie UE pozwoliłyby sektorowi w pełni wykorzystać zarówno swoje korzyści zdrowotne, jak i niski wpływ na środowisko.

Bariery i wskazówki dla producentów truskawki  

Produkcja truskawek napotyka na szereg poważnych wyzwań, które wpływają na stabilność i rozwój tego sektora. Jednym z głównych problemów są warunki klimatyczne, które stają się coraz bardziej nieprzewidywalne i ekstremalne. Susze i ograniczony dostęp do wody stanowią poważne zagrożenie dla upraw, szczególnie w regionach, gdzie rolnictwo jest silnie uzależnione od naturalnych zasobów wodnych. Wzrost temperatur, niestabilność opadów oraz częstsze zjawiska ekstremalne, takie jak burze czy powodzie, negatywnie wpływają na plony i jakość owoców.

Drugim istotnym czynnikiem są rosnące koszty energii i pracy. Wysokie ceny energii wpływają na koszty produkcji, zwłaszcza w zakresie ogrzewania tuneli foliowych czy nawadniania. Równocześnie, niedobór wykwalifikowanej siły roboczej, zwłaszcza w sezonie zbiorów, powoduje trudności w terminowym i efektywnym zbiorze owoców. To z kolei przekłada się na straty finansowe i ograniczenia w możliwości zwiększania produkcji.

Ważnym aspektem są także wymogi certyfikacyjne związane ze zrównoważoną produkcją. Coraz bardziej restrykcyjne normy dotyczące ochrony środowiska, stosowania pestycydów i zarządzania odpadami wymuszają na producentach inwestycje w nowoczesne technologie i praktyki rolnicze, co zwiększa koszty i wymaga dostosowania się do globalnych standardów.

Wysoka wartość rynkowa sektora truskawkowego

Pomimo tych trudności, sektor truskawkowy utrzymuje wysoką wartość rynkową. W 2024 roku wartość rynku unijnego truskawek szacowano na 2,7 miliarda euro. To świadczy o dużym popycie i znaczeniu tego produktu na rynku europejskim. Jednakże, rosnące wyzwania klimatyczne, presja na obniżenie kosztów produkcji oraz zmieniające się oczekiwania konsumentów, sprawiają, że sektor musi się dynamicznie adaptować.

Globalny wzrost produkcji truskawek kontrastuje z obserwowanymi spadkami w Europie, co wskazuje na konieczność wprowadzania innowacji i lepszego zarządzania zasobami. Handel koncentruje się w rękach kilku krajów, co może prowadzić do ryzyka monopolizacji i ograniczenia konkurencji. W obliczu rosnącej presji klimatycznej i ekonomicznej, producenci muszą inwestować w technologie zrównoważonego rozwoju. Powinni też poprawiać efektywność upraw i poszukiwać nowych, odpornych na warunki klimatyczne odmian truskawek, aby zapewnić stabilność i rozwój tego sektora w przyszłości.