PODosłonami.pl

Agro-Sorb
Yara od 11 01 2019

Nowe przepisy i paszporty roślin

W sobotę 14 grudnia 2019 r. weszły w życie przepisy Unii Europejskiej zmieniające system kontroli zdrowia roślin, w tym zaopatrywania roślin w paszporty roślin. Wzmacniają odpowiedzialność producenta za zdrowotność materiału roślinnego, który wprowadza on na rynek UE i mają zapewnić łatwe śledzenie tego towaru w obrocie handlowym. Nowe regulacje dotyczą m.in. większości ogrodników produkujących rośliny ozdobne w doniczkach (rośliny „do sadzenia”), którzy do tej pory nie musieli stosować paszportów, np. korzystających z gotowych materiałów wyjściowych i sprzedających tylko „finał” na giełdzie czy dostarczających go do punktów detalicznych. W ostatnich tygodniach Wojewódzkie Inspektoraty Ochrony Roślin i Nasiennictwa prowadziły dla ogrodników wiele szkoleń informujących o praktycznych aspektach wcielania w życie tych przepisów, ale z pewnością najbliższe miesiące funkcjonowania nowego prawa będą rodziły jeszcze mnóstwo pytań i wątpliwości.

Przykładowy wzór paszportu roślin

Przykładowy wzór paszportu roślin UE

Źródło i istota zmian

Nowe przepisy i związane z nimi paszporty roślin, wynikają z dwóch rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (UE): 2016/2031 z 26 października 2016 r. w sprawie środków ochronnych przeciwko agrofagom roślin, a także 2017/625 z 15 marca 2017 r. w sprawie kontroli urzędowych i innych czynności urzędowych przeprowadzanych w celu zapewnienia stosowania prawa żywnościowego i paszowego oraz zasad dotyczących zdrowia i dobrostanu zwierząt, zdrowia roślin i środków ochrony roślin.

Ogólne, uprawomocnione tymi regulacjami zasady, które dotyczą zmian w systemie kontroli zdrowia roślin w UE, znane więc były od dłuższego czasu, ale praktyczne ich wdrażanie w poszczególnych krajach Unii, przez konkretnych producentów roślin to inna kwestia. O istocie nowych przepisów pisaliśmy już wczesną wiosną br. w czasopiśmie „Pod Osłonami” 3/2019, relacjonując seminarium szkoleniowe, które odbyło się 18 lutego i zostało zorganizowane przez Związek Szkółkarzy Polskich, we współpracy z Głównym Inspektoratem Ochrony Roślin i Nasiennictwa (jego Biurem Nadzoru Fitosanitarnego i Współpracy Międzynarodowej).

Punktem wyjścia do zmiany przepisów był m.in. wzrost ryzyka fitosanitarnego wynikający ze zmian klimatycznych (np. przemieszczania się bardzo groźnych, kwarantannowych szkodników w kierunku północy naszego kontynentu) czy intensyfikacji obrotu handlowego. Generalną ideą, jaka przyświecała ustawodawcy, jest uzyskanie pełnej „identyfikowalności” (traceability) roślin dostarczanych do producenta oraz wprowadzanych przez niego na rynek. Swoiste „śledzenie przesyłek” (=roślin w obrocie) w odniesieniu do zdrowotności roślin ma zaś uchronić UE przed dalszym rozprzestrzenianiem się agrofagów, które grożą poważnymi stratami gospodarczymi.

Rejestracja i paszporty roślin

Dotychczas rejestracja (wpis do urzędowego rejestru podmiotów profesjonalnych) i, co za tym idzie, konieczność zaopatrywania roślin w paszporty, dotyczyła tylko producentów tzw. materiałów wyjściowych, zajmujących się rozmnażaniem roślin. Obecnie jest to obowiązek wszystkich „podmiotów profesjonalnych”, które są sprzedawcami  (hurtowymi) „roślin przeznaczonych do sadzenia”.

Wyjątkiem jest jedynie bezpośrednia sprzedaż użytkownikom ostatecznym, tj. nieprofesjonalistom (nabywającym rośliny czy produkty roślinne na własny użytek). Odstępstwo to nie ma jednak zastosowania w przypadku sprzedaży roślin poprzez zawieranie umowy na odległość, np. przez Internet, a także do stref chronionych. Paszporty roślin nie dotyczą również kwiatów ciętych.

Paszport – w formie prostokątnej lub kwadratowej etykiety (naklejki lub nadruku na pojemniku), ale innej niż etykieta handlowa – ma zawierać flagę UE i napis Paszport roślin / Plant Passport, a także 4 następujące pozycje: A – nazwa botaniczna rośliny, B – kod państwa (Polska = PL) i numer rejestracyjny danego podmiotu (nadany przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Roślin i Nasiennictwa), C – kod identyfikacyjny rośliny (oznaczenie własne, nadawane przez samego ogrodnika, umożliwiające mu identyfikację poszczególnych partii  produkowanych przez niego roślin, np. A01, A02, itp), D – symbol nazwy państwa pochodzenia (PL oznacza, że uprawa kierowanych do handlu roślin odbywa się w naszym kraju). Kod identyfikacyjny nie jest obowiązkowy wówczas, gdy rośliny są przygotowane w taki sposób, że są gotowe do sprzedaży użytkownikom ostatecznym, bez jakichkolwiek dalszych przygotowań (nie są przesadzane do innego pojemnika), o ile nie zachodzi ryzyko rozprzestrzeniania agrofagów kwarantannowych w UE.

Paszport roślin ma być dołączany do każdej najmniejszej „jednostki handlowej” danych roślin (pojedynczej rośliny, palety, wózka, a nawet całej przesyłki roślin tego samego gatunku lub rodzaju, zależnie od charakteru danej transakcji: sposobu dystrybucji w całym łańcuchu handlowym, ostatecznego przeznaczenia konkretnych roślin) – ma zapewnić ścisłą identyfikację rośliny w łańcuchu dostaw i dotarcie do każdego etapu oraz sposobu jej produkcji (ułatwia to kod w pozycji C, który ma się odnosić do danej partii, części zamówienia, serii, daty produkcji lub dokumentów dostawcy).

 Zaopatrzenie w paszporty roślin, a wcześniej wytworzenie tych dokumentów (np. w formie etykiety), jest obowiązkiem zarejestrowanego „podmiotu profesjonalnego”, podobnie jak ocena zdrowotności roślin kierowanych do obrotu, wykonana przed wydaniem takiego paszportu. Ogrodnik powinien zatem prowadzić dokładną dokumentację wykonywanych przez siebie lustracji roślin we własnym gospodarstwie, zabiegów ochrony roślin. Ma obowiązek prowadzenie rejestru, który musi zawierać dane obejmujące 3 lata wstecz: od dnia dostarczenia mu materiału roślinnego (z „zewnętrznym” paszportem) lub sprzedaży roślin (finalnych lub półproduktów „do sadzenia”). Paszporty mogą też być wydawane odpłatnie przez WIORiN.

Aby jednak „podmiot profesjonalny” mógł samodzielnie wydawać paszporty roślin, musi uzyskać upoważnienie od WIORiNu – przystąpić we właściwej jednostce WIORiN do egzaminupotwierdzającego posiadanie wiedzy dotyczącej wykonywania ocen do celów wydawania paszportów roślin”, a także mieć „systemy i procedury umożliwiające mu wypełnienie obowiązków dotyczących identyfikowalności”.

W praktyce „paszportowanie” wymaga (z reguły) drukowania we własnym zakresie etykiet/naklejek, które odpowiadają obecnym przepisom, poprzedzonego instalacją lub modyfikacją odpowiedniego oprogramowania biurowego. Jest to łatwiejsze w przypadku ogrodników, którzy zajmują się produkcją na większą skalę, np. współpracują z sieciami handlowymi, co wymusza posługiwanie się sprawnym, zdigitalizowanym systemem znakowania towaru i księgowania obrotu. „Paszportowanie” (a przede wszystkim prowadzenie bazy danych, która ma umożliwić sprawdzenie „historii” każdej partii roślin wprowadzonych na rynek) stanowi natomiast duże wyzwanie dla drobnych ogrodników, handlujących w sposób tradycyjny, np. na giełdach, i posiadających szeroki asortyment gatunków i odmian oraz zaopatrujących się w materiał wyjściowy u kilku dostawców.

Ważność „starych” paszportów

W Rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2017/2313, w artykule 4. została zawarta informacja, która mówi, że „Paszporty roślin wydane przed dniem 14 grudnia 2019 r. (…) pozostają ważne do dnia 14 grudnia 2023 r.”. Jak wyjaśnia PIORiN, oznacza to, że takie paszporty, które zostały wydane do określonego materiału roślinnego i dołączone np. przy sprzedaży do tego materiału, zachowują ważność do 14 grudnia 2023 r. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że jeśli w tym czasie zmieni się stan zdrowotności tych roślin (np. zostaną przesadzone do innych doniczek, zostaną porażone przez agrofaga), wtedy takie paszporty tracą ważność.

Pomocne informacje

Pomocą w zrozumieniu wielu zawiłości, jakie niosą nowe przepisy, oraz rozwianiu typowych wątpliwości  mogą być – poza informacjami z Wojewódzkich Inspektoratów Ochrony Roślin i Nasiennictwa – wiadomości zawarte na stronie PIORiN-u, w zakładce z odpowiedziami tej instytucji na najczęściej zadawane pytania, dotyczące „zdrowia roślin”.

Nowe paszporty roślin – sytuacja w Holandii

W Holandii, będącej największym europejskim (unijnym) dostawcą roślin ozdobnych, gdzie obrót nimi jest ogromny, a przy tym sprawnie zorganizowany i scyfryzowany, ogrodnicy są świadomi, że brak paszportów roślin (lub niewłaściwe paszporty) równa się z nieprzyjęciem towaru do obrotu hurtowego. Tak jest np. na aukcji Royal FloraHolland, która wysłała do członków tej spółdzielni jasny komunikat. Od 14 grudnia br. wszystkie rośliny w doniczkach sprzedawane za jej pośrednictwem muszą być zaopatrzone w nowe paszporty roślin tak, by paszport przypadał co najmniej na każdą paletę transportową (a w przypadku doniczek 19-centymetrowych i większych – na każdą doniczkę). Od 1 lipca 2020 r. paszport roślin będzie zaś musiał towarzyszyć każdej doniczce o średnicy co najmniej 10 cm.

 

Źródłem części informacji zawartych w powyższym artykule jest strona internetowa www.piorin.gov.pl , na której można na bieżąco śledzić treść przepisów i rozporządzeń wykonawczych dotyczących obowiązującego w Polsce systemu kontroli zdrowia roślin.

 

 

W tym roku Targi Sadownictwa i Warzywnictwa obchodziły jubileusz 10-lecia

TSW 2020 – jubileuszowo i rekordowo!

Kilka dni temu, 15 i 16 stycznia w centrum wystawienniczym Ptak Warsaw Expo w Nadarzynie odbyła się X jubileuszowa edycja Targów Sadownictwa i Warzywnictwa – TSW 2020. Organizatorem wydarzenia już po raz ósmy była Oficyna [...]

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Agritech 2020 baner 10
HortiAdNet