Doświetlane uprawy pomidorów – od 100% HPS do 100% LED

W szklarniach wykorzystywane są różne systemy doświetlania – od użycia 100% wysokoprężnych lamp sodowych (HPS), przez systemy hybrydowe – połowa lamp HPS i połowa modułów LED, po 100% instalacje LED (tzw. full LED). Jak mówi Michał Szymczak każde z tych rozwiązań ma swoje plusy i minusy, największą zaletą instalacji hybrydowych i full LED jest niższe zużycie energii niż w układach opartych całkowicie na lampach HPS a przy tym koszty inwestycyjne nie są tak wysokie jak przy 100% LED. Moduły LED są dużo bardziej wydajne, przez co rachunki za energię elektryczną są finalnie niższe (przykładowo najnowsze lampy LED mają wydajność rzędu 3,6 μmol/J, a lampa HPS ma już tylko 1,8 μmol/J). Oczywiście, pod względem zużycia energii elektrycznej najoszczędniejszą wersją są instalacje full LED, ale porównanie to nie jest takie jednoznaczne. Okazuje się, że w takich szklarniach doświetlanych tylko LED-ami brakuje trochę ciepła, jakie byłoby emitowane przez HPS-y. Trzeba to kompensować wyższą temperaturą rur grzewczych. Dlatego ogrodnicy, którzy przechodzą z instalacji HPS na hybrydową czy 100% LED, muszą trochę zmienić podejście do uprawy, gdyż rośliny mają silniejsze tendencje do wzrostu wegetatywnego. Z tego powodu bardzo często w pierwszym roku rośliny są „za silne” i może nawet dojść do spadku plonu. Okazuje się, że nie wszystkie rozwiązania, które działały dobrze pod HPS-ami będą sprawdzały się w układzie full LED. Układ hybrydowy jest wersją pośrednią – dostarcza ciepła z „połowy układu”, a dzięki temu nieco łatwiej jest zapanować nad uprawą – jeśli było się przyzwyczajonym do uprawy doświetlanej samymi HPS-ami.

Uprawa doświetlana w układzie hybrydowym (HPS plus LED) w rejonie Warszawy (fot. M. Szymczak)

Plusy i minusy różnych rozwiązań w doświetlaniu

Poza kosztem doświetlania jest jeszcze oczywiście koszt samej inwestycji. W przypadku modułów LED jest on wyższy, ale jest to już zdecydowanie taniej niż jeszcze kilka lat temu. Nadal jednak trzeba się liczyć z wydatkiem rzędu 2,5 do 3 razy większym w stosunku do lamp HPS. Jeszcze kilka lat temu koszt wyposażenia hektara szklarni w instalację full LED oscylował w granicach 1 miliona euro, dzisiaj jest to kwota na poziomie 700-800 tys. euro (w zależności od wariantu modułu i dostawcy)…