Wirusowe choroby pomidora występujące w Polsce - badania w Klinice Chorób Roślin

PODosłonami.pl

Hezera 2 grudzien
Agro-Sorb 2020
Yara od 11 01 2019

Wirusowe choroby pomidora – badania w Klinice Chorób Roślin IOR – PIB

Uprawa pomidorów pod osłonami umożliwia stworzenie idealnych warunków dla wzrostu roślin i eliminuje ryzyko ich uszkodzeń w wyniku niekorzystnych warunków atmosferycznych, takich jak: silny wiatr, ulewy, czy gradobicia. Uprawę w szklarniach łatwiej również jest kontrolować pod względem zdrowotności roślin – ograniczone jest ich pojawianie się pod osłonami w porównaniu z uprawami polowymi, łatwiej można także zwalczać szkodniki i patogeny. Nie zawsze jednak ogrodnicy są w stanie uniknąć kłopotów związanych z pojawianiem się chorób, w szczególności tych powodowanych przez wirusy.

Objawy porażenia PepMV na młodych liściach

Objawy porażenia PepMV na młodych liściach, fot. 1-4 IOR

Wirusy pomidora identyfikowane w Polsce

W Klinice Chorób Roślin, powstałej w Instytucie Ochrony Roślin – PIB w 2011 roku, prowadzone są badania zarówno materiału rozmnożeniowego wprowadzanego bezpośrednio do szklarni (rozsada pomidora), jak i roślin (przez cały sezon wegetacyjny). Wieloletnie badania prowadzone w kierunku identyfikacji wirusów porażających pomidory oraz ich zróżnicowania wewnątrz populacji danego gatunku wirusa, pozwoliły na wyodrębnienie:

  • wirusa mozaiki pepino (pepino mosaic virus, PepMV),
  • wirusa brązowej plamistości pomidora (tomato spotted wilt virus, TSWV),
  • tomato yellow ring virus (TYRV),
  • wirusa Y ziemniaka (potato virus Y, PVY),
  • wirusa czarnej pierścieniowej plamistości pomidora (tomato black ring virus, TBRV),
  • wirusa mozaiki ogórka (cucumber mosaic virus, CMV),
  • wirusa mozaiki pomidora (tomato mosaic virus, ToMV),
  • wirusa mozaiki tytoniu (tobacco mosaic virus, TMV).

Wirus mozaiki pepino

Pomimo upływu 19 lat od momentu pierwszego wykrycia PepMV w Polsce, nadal pozostaje on groźnym patogenem upraw pomidora, głównie ze względu na straty, jakie powoduje w ilości i jakości plonu. W 2017 roku do produkcji rolniczej wprowadzono szczepionkę belgijskiej firmy DCM przeciwko PepMV (PMV-01), będącą łagodnym izolatem wirusa, przeznaczonym do ochrony roślin przed bardziej agresywnymi szczepami. W grudniu 2018 r. wprowadzono kolejną szczepionkę pod nazwą V10. Wiele próbek roślin testowanych w Klinice Chorób Roślin pochodziło z gospodarstw stosujących szczepionkę, gdzie obecność łagodnego izolatu PepMV, który ma spełniać funkcję ochronną, jest pożądana. W ostatnich trzech latach zaobserwowaliśmy również nasilenie występowania wirusa mozaiki ogórka, którego od lat w uprawach pomidorów nie odnotowywano. W kilku przypadkach stwierdziliśmy też występowanie mieszanych infekcji CMV i PepMV, co prowadziło do zaostrzenia symptomów chorobowych.

Tomato yellow ring virus

Zidentyfikowaliśmy również – po raz pierwszy w Polsce, a także w Europie – tomato yellow ring virus (TYRV). Początkowo występował on w kompleksie z wirusem brązowej plamistości pomidora (TSWV) i zakładaliśmy, że nie będzie miał większego znaczenia gospodarczego. Jednak w tym roku wirus pojawił się w szklarniach, gdzie porażał zarówno młode, jak i starsze rośliny, doprowadzając często do ich zamierania.

ToMV, TMV i TBRV…

… nie stwarzają w ostatnich latach problemów w uprawach pomidora. Podobnie PVY, występuje sporadycznie, co kilka lat, nie powodując strat w ilości oraz jakości uzyskiwanego plonu. PVY zdecydowanie częściej pojawia się w uprawach gruntowych, gdzie źródłem wirusa są pobliskie plantacje ziemniaków, z których PVY przenoszony jest przez mszyce.

Wirus brązowej wyboistości owoców pomidora – poważne zagrożenie

Obecnie największym zagrożeniem dla upraw pomidora jest wirus brunatnej wyboistości owoców pomidora (tomato brown rugose friut virus, ToBRFV). Wirus powszechnie występuje w krajach, w których uprawiane są pomidory i papryka. W Polsce po raz pierwszy został zarejestrowany przez PIORiN, w czerwcu 2020 roku, w województwie warmińsko-mazurskim. Od tego czasu pracownicy służb fitosanitarnych kontrolujący jakość nasion zidentyfikowali go kilkakrotnie, zarówno w nasionach produkowanych w Polsce, jak i tych importowanych z innych krajów. Za każdym razem takie partie nasion były likwidowane.

Choroby wirusowe – higiena i profilaktyka

Wirusy stanowią duże zagrożenie dla upraw, szczególnie kiedy zaburzają właściwy rozwój roślin i powodują pojawienie się symptomów na owocach. Ich niewłaściwe wybarwienie, nekrozy, zniekształcenia często powodują, że pomidory nie mają wartości handlowej.

O ile istnieją możliwości chemicznego zwalczania sprawców chorób wywoływanych przez grzyby, wciąż nie ma takiej możliwości w przypadku występowania chorób powodowanych przez wirusy. Wirus jest pasożytem bezwzględnym, namnażającym się wewnątrz żywych komórek rośliny, co w zasadzie uniemożliwia jego zwalczanie. Dlatego też niezmiernie ważne w prowadzeniu uprawy pomidorów są profilaktyka i przestrzeganie zasad fitosanitarnych. Właściwie stosowane, pozwalają na ograniczanie rozprzestrzeniania się wirusa wewnątrz danej rośliny, czy też pomiędzy roślinami w obrębie gospodarstwa.

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Migawka z Targów Gardenia 2021, fot. A. Cecot

Gardenia 2021: wybrane środki produkcji w uprawach pod osłonami

Targi Gardenia 2021 w Poznaniu, które odbyły się miesiąc temu, okazały się wydarzeniem branżowym niejako zamykającym okres dużych stacjonarnych imprez wystawienniczych lub konferencyjnych organizowanych bez szczególnych ograniczeń. Tym chętniej uczestnicy tegorocznej Gardenii wracają do listopadowych [...]

Florensis_Dianthus
Adagri_KANEMITE_29c_na wyklikanie
HortiAdNet